Cambodja heeft een bewogen dertig jaar achter de rug, met de ene na de andere zwarte periode. De afgelopen tien jaar genoot het land evenwel een relatieve stabiliteit, met als gevolg een economische groei en enkele indrukwekkende vorderingen, zoals een daling van de kindersterfte met 30%.

Een vooruitgang die niet door iedereen wordt gedeeld en die niets afdoet aan het feit dat bijvoorbeeld de gezondheidsindicatoren flink achterblijven op de meeste andere landen in de regio. Net als elders vertoont ook in Cambodja het verband tussen armoede en handicaps een vicieuze cirkel en zijn personen met een handicap het slachtoffer van uitsluiting. In deze kwetsbare democratie van 13,4 miljoen inwoners is een handicap nu eenmaal niet altijd een prioriteit.

Audioreportage van Betty Van Rompaey in De Ochtend over het revalidatiecentra van Siem Reap - copyright radio 1

IN CIJFERS

Internationaal personeel: 9
Nationaal personeel: 139, waarvan 30 personen met een handicap
Budget:

Belangrijkste donors:DGOS (Belgische ontwikkelingssamenwerking), Europese Unie, Europese Commissie, Wereldgezondheidsorganisatie, NZA (ontwikkelingssamenwerking Nieuw-Zeeland), GRSP (Global Road Safety Partnership), JICA (Japanse ontwikkelingssamenwerking), UNICEF, AusAID (Australische ontwikkelingssamenwerking), HI Luxemburg/Luxemburgs ministerie van Buitenlandse Zaken, FINNIDA (Fins ministerie van Buitenlandse Zaken).

De aanpak van handicaps door Handicap International in Cambodja is geëvolueerd naar een meer participatieve aanpak gebaseerd op de naleving van de rechten van iedereen. Personen met een handicap en hun verenigingen zijn meer dan ooit gelijke partners, die samen met ons aan projecten werken, en dit van het ontwerp tot de evaluatie ervan. De versterking van deze partners is voortaan een prioriteit.

De relatieve politieke stabiliteit en de groei die het land doormaakt, hebben tot een snelle toename van het wegverkeer geleid. Tussen 2001 en 2007 is het aantal sterfgevallen op de Cambodjaanse wegen meer dan verdrievoudigd en op het ogenblik tellen we 4 sterfgevallen en 75 gewonden per dag op deze wegen. 46% van de verwondingen in het land zijn het gevolg van verkeersongevallen, waarmee de wegen de grootste oorzaak zijn van een handicap bij jongeren onder de 17 jaar. Ingrijpen is dus vereist.Om iets aan deze situatie te doen, voert Handicap International een globale actie rond verkeersveiligheid. In het kader hiervan worden gegevens ingezameld en geanalyseerd, acties gecoördineerd, EHBO-opleidingen verzorgd en aan preventie en sensibilisering gedaan ten voordele van een bevolking van meer dan 700.000 directe begunstigden.

Handicap International kan nu al bogen op een indrukwekkende balans: de vereniging heeft een grote bijdrage geleverd aan de uitvoering van het nationale plan voor de verkeersveiligheid en de versterking van de wetgeving inzake de verkeersveiligheid. Ook is zij bijzonder actief op het gebied van preventie en sensibilisering.In 2008 lag de nadruk op het dragen van een helm. De campagnes en acties in deze richting beginnen inmiddels hun vruchten af te werpen. Het aantal motorrijders met een helm steeg bijvoorbeeld van 27% in juni tot 52% in december 2008.

Verder werd dit jaar de overname van het project RTAVIS (inzameling van gegevens over verkeersongevallen) door de nationale autoriteiten voorbereid. En ten slotte hebben wij het ministerie van Volksgezondheid geholpen bij de oprichting van een globale dienst voor ongevallenonderzoek, die zich niet langer beperkt tot verkeersongevallen.

Cambodja is nog altijd een van de landen die het zwaarst getroffen worden door de problematiek van landmijnen en niet ontploft oorlogstuig, zowel in termen van aantallen slachtoffers als besmet oppervlak. Sinds 1979 hebben deze wapens al meer dan 60.000 doden of gewonden gemaakt, waaronder ruim 19.000 doden en ongeveer 9.000 amputaties.

Maar op het ogenblik zijn de tekens een stuk positiever want het land kent al drie jaar achtereen een aanzienlijke daling van het aantal nieuwe ongelukken (152 in 2008 tegen 352 in 2007). Maar er vinden nog altijd te veel ongevallen plaats, het besmette oppervlak blijft te groot, en eerdere slachtoffers zullen nog hun hele leven veel hulp nodig hebben.

Met het CMVIS-project levert Handicap International een flinke bijdrage aan de ontwikkeling van het nationale project voor de inzameling van gegevens over ongelukken met en slachtoffers van niet ontploft tuig. Van de inzameling tot en met de verspreiding van de gegevens maakt het project een gerichtere sensibilisering en ontmijning mogelijk.

Sinds 2001 wijzen alle gegevens erop dat het vrijwillig manipuleren van niet ontploft tuig tegenwoordig de meeste ongevallen maakt in Cambodja. Daarom heeft Handicap International haar preventieacties aangepast en een vernieuwend project opgezet om het publiek te informeren over het verbod op en het gevaar van de handel in dat tuig. Ook verbeteren wij de informatieoverdracht om de ontmijningsoperaties te versnellen en bieden we alternatieven voor families die risicogedrag vertonen. Ook dit nieuwe project heeft zijn eerste resultaten opgeleverd: het aantal ongevallen in het betrokken gebied kende een daling van 45%, een veel beter cijfer dan in de rest van het land. Een overtuigend resultaat dat de weg opent voor uitbreiding van het project.

Alle oorlogen uit het verleden hebben gevolgen gehad voor de lange termijn, en ook nu nog zijn zij verantwoordelijk voor de extreme armoede van een deel van de bevolking en voor de zwakke sociale en medische basisdiensten. Allemaal omstandigheden die in Cambodja tot de vorming van een zeer grote kwetsbare groep hebben geleid, waarbinnen personen met een handicap en kinderen er nog slechter aan toe zijn.

Om in hun behoeften te voorzien geeft Handicap International speciale aandacht aan de fysieke revalidatie van personen met een handicap en aan de preventie en behandeling van handicaps bij kinderen. Hiertoe beheert Handicap International twee revalidatiecentra en twee herstellingscentra. Zij bieden hun diensten aan meer dan 5.000 patiënten per jaar.

Naast kinesitherapie en de productie en herstelling van apparatuur, bieden de centra hun patiënten ook een sociale begeleiding. Onder deze patiënten zijn natuurlijk een groot aantal slachtoffers van landmijnen, maar de centra staan open voor allerlei personen en handicaps, en bieden zelfs specifieke diensten voor kinderen met hersenverlamming en baby’s met klompvoetjes.

Verscheidene studies wijzen op een hoge prevalentie van handicaps bij kinderen, in de eerste plaats door een gebrek aan prenatale verzorging en door de slechte behandeling van ziekten in de vroege kinderjaren. Deze observaties hebben Handicap International gebracht tot de lancering van “Happy Child”. Dit project verzorgde in 2008 opleidingen in het vroegtijdig opsporen van handicaps door het personeel van verzorgingscentra en door de traditionele vroedvrouwen, en leidde verder tot de verbetering van een snelle, aangepaste behandeling.

Ondanks de vooruitgang die in Cambodja is geboekt, worden personen met een handicap over het algemeen nog altijd uitgesloten van het sociale, politieke en economische toneel. Zij ondervinden hierdoor ernstige problemen, bijvoorbeeld bij de toegang tot onderwijs en gezondheidszorg. Daarom wil het programma “Rechten en inclusie”, dat in 2008 werd gestart, de complete integratie van personen met een handicap in de samenleving bevorderen.

De gekozen aanpak is het steunen van de echte actoren van verandering – de personen met een handicap zelf -, zonder hun plaats te willen innemen. Zo helpen wij op nationaal niveau de Cambodian Disabled People’s Organisation (CDPO) en de verenigingen van personen met een handicap.

Hetzelfde doen wij op dorpsniveau. Door personen met een handicap in de gelegenheid te stellen elkaar te ontmoeten, zich te organiseren en zich bewust te worden van hun rechten, steunt het project de lokale oprichting van verenigingen voor personen met een handicap die in staat zijn hen doeltreffend te vertegenwoordigen. Dit luik van het project loopt momenteel in 24 dorpen.

Maar de thematiek “Rechten en inclusie” telt nog een derde luik. Het in 2008 opgerichte project “Sport for all” heeft al 12 sportclubs opgeleverd in evenveel basisscholen. In deze clubs kunnen kinderen mét en zonder een handicap in een gebruiksvriendelijke omgeving een regelmatige sportactiviteit beoefenen. Het project levert het sportmateriaal en ziet toe op de opleiding van de trainers en de organisatie van wedstrijden, wat bijdraagt tot een verandering van de manier waarop de kinderen en de gemeenschap tegen handicaps aankijken.

Op het gebied van de verkeersveiligheid zal Handicap International haar activiteiten verderzetten, en in het bijzonder de tenuitvoerlegging van het nationale plan voor de verkeersveiligheid door de regering ondersteunen. Ook zullen wij het proces van de overdracht van het project RTAVIS (inzameling van gegevens over verkeersongevallen) naar de lokale autoriteiten en zijn uitbreiding tot een databank voor alle typen ongevallen voortzetten.

De overdracht van vaardigheden en activiteiten is tevens het kernwoord voor de toekomst van onze revalidatieacties. Zo zijn wij een proces gestart om de fysieke revalidatiecentra over te dragen van de betrokken ngo’s naar het ministerie van Sociale Zaken, Veteranen en Jeugd. Deze overname door de nationale instanties is een positieve ontwikkeling die wij zeker willen steunen, terwijl wij toezien op de goede continuïteit van de projecten.

Ten slotte staan ook onze “landmijnprojecten” in het teken van de overdracht van kennis en ervaring, om tegemoet te komen aan de wens van de Cambodjaanse regering om tegen 2015 de volledige verantwoordelijkheid over alle landmijnprojecten te dragen. Zo is het de bedoeling dat het CMVIS-project voor de inzameling van gegevens over ongelukken met en slachtoffers van landmijnen in zijn geheel wordt overgenomen door het Cambodjaanse Rode Kruis. Het project voor de preventie van de risico’s van landmijnen zal bovendien naar vijf provincies worden uitgebreid.